Uvod

Šta je suzni aparat?

Suzni aparat je sistem žlezda, kesica i kanala koji učestvuju u stvaranju i odvođenju suza. Svako oko ima sopstveni suzni aparat, čije strukture zajedno omogućavaju stalno obnavljanje suznog filma i njegovo pravilno oticanje sa površine oka.

Ovaj sistem predstavlja važan deo zaštite površine oka. Suze vlaže oko, uklanjaju sitne čestice i druge strane materije i pomažu održavanju normalne funkcije rožnjače i konjunktive.

Anatomija

Građa suznog aparata

Suzni aparat čine strukture koje stvaraju suze i strukture kojima se suze odvode sa površine oka prema nosnoj šupljini.

• Suzna žlezda (glandula lacrimalis) smeštena je u gornjem spoljašnjem delu očne duplje. Ona stvara najveći deo vodene komponente suza.
• Krausove i Volfringove suzne žlezde nalaze se u konjunktivi i imaju važnu ulogu u sekreciji vodene komponente suznog filma.
• Meibomove žlezde nalaze se u očnim kapcima i stvaraju masnu komponentu koja se meša sa suznom tečnošću i usporava njeno isparavanje.
• Suzne tačkice (puncta lacrimalia) predstavljaju male otvore na unutrašnjem delu gornjeg i donjeg kapka kroz koje suze napuštaju površinu oka.
• Suzni kanalići (canaliculi lacrimales) odvode suze od suznih tačkica prema suznoj kesici.
• Suzna kesica (saccus lacrimalis) nalazi se uz unutrašnji ugao oka i prima suze koje dolaze kroz suzne kanalice.
• Suzo-nosni kanal (ductus nasolacrimalis) odvodi suze iz suzne kesice prema nosnoj šupljini.

Funkcija

Suzni aparat neprekidno stvara i odvodi suznu tečnost. Suze prelaze preko površine oka tokom treptanja, vlaže rožnjaču i konjunktivu i pomažu uklanjanju prašine, alergena i drugih stranih čestica.

Vodena komponenta suza nastaje prvenstveno u suznoj žlezdi, a na površini oka se kombinuje sa drugim komponentama suznog filma. Masni sekret Meibomovih žlezda pomaže da se smanji isparavanje suza i održi njihova stabilnost.

Nakon što pređu preko površine oka, suze ulaze kroz suzne tačkice, prolaze kroz suzne kanalice i suznu kesicu, a zatim nosno-suznim kanalom otiču u nosnu šupljinu. Zbog ove povezanosti pojačano lučenje suza, na primer tokom plača, može biti praćeno curenjem nosa.

Klinički značaj

Poremećaji suznog aparata mogu zahvatiti stvaranje suza ili njihovo odvođenje. Zbog toga se tegobe mogu ispoljiti osećajem suvoće i peckanja, ali i pojačanim suzenjem kada suze ne mogu pravilno da otiču ili kada usled iritacije postoji pojačano stvaranje suza.

Zapaljenja suzne žlezde, suznih kanalica ili suzne kesice mogu izazvati bol, crvenilo i otok, dok prepreke u odvodnim suznim putevima mogu dovesti do zadržavanja suza i njihovog prelivanja preko ivice kapka.

Stanja i bolesti suznog aparata

Oboljenja suznog aparata mogu zahvatiti suznu žlezdu, odvodne suzne puteve ili normalno lučenje i oticanje suza.

1. Oboljenja suzne žlezde

• Akutno zapaljenje suzne žlezde (Dacryoadenitis acuta) – akutno zapaljenje suzne žlezde koje može biti praćeno bolom, crvenilom i otokom u gornjem spoljašnjem delu kapka.
• Hronično zapaljenje suzne žlezde (Dacryoadenitis chronica) – dugotrajnije zapaljenje suzne žlezde koje se najčešće manifestuje postepenim uvećanjem i otokom u predelu žlezde bez drugih znakova zapaljenja.

2. Oboljenja odvodnih suznih puteva

• Zapaljenje suznih kanalica (Canaliculitis) – zapaljenje kanalica kojima se suze odvode od suznih tačkica prema suznoj kesici. Manifestuje se otokom i crvenilom u predelu suzne tackice.
• Zapaljenje suzne kesice (Dacryocystitis) – zapaljenje suzne kesice, često povezano sa otežanim ili onemogućenim oticanjem suza kroz nosno-suzni kanal. Može imati akutni i hronični tok, od čega i zavisi klinička slika.
• Zapaljenje suzne kesice kod novorođenčeta (Dacryocystitis neonatorum) – zapaljenje suzne kesice u najranijem životnom dobu, najčešće povezano sa urođenom preprekom u odvodnim suznim putevima.

3. Poremećaji lučenja suza

• Suzno oko (Epiphora) – pojačano prelivanje suza preko ivice kapka, koje može nastati zbog povećanog stvaranja suza ili poremećaja njihovog normalnog oticanja.
• Suvo oko (Keratoconjunctivitis sicca) – poremećaj kod kojeg količina ili kvalitet suza nisu dovoljni za održavanje stabilne i pravilno vlažne površine oka.