Uvod

Šta je beonjača?

Beonjača (sclera) je beli deo oka i predstavlja čvrst zaštitni omotač koji prekriva najveći deo očne jabučice. Prostire se od rožnjače na prednjem delu oka do očnog živca na zadnjem delu.

Iako je tanka, približno oko jednog milimetra, beonjača je snažno i otporno tkivo koje oku daje oblik, pruža potporu njegovim strukturama i štiti ga od povreda.

Funkcija

Koja je uloga beonjače?

Beonjača predstavlja čvrsti potporni zid očne jabučice. Održava oblik oka i štiti njegove unutrašnje strukture od spoljašnjih povreda.

Za beonjaču su pričvršćeni spoljašnji očni mišići, čijim kontrakcijama se očna jabučica pokreće u različitim pravcima.

Anatomija

Od kakvog tkiva je građena beonjača?

Beonjača je građena pretežno od čvrstih kolagenih vlakana. Ona su raspoređena u različitim pravcima i međusobno se ukrštaju, što beonjači daje istovremeno čvrstinu i određenu elastičnost.

Upravo ovakav nepravilni raspored kolagenih vlakana daje beonjači belu boju i čini je neprovidnom. Za razliku od nje, kolagena vlakna rožnjače raspoređena su pravilnije, što omogućava njenoj strukturi da ostane providna.

Slojevi beonjače

Beonjača se sastoji od četiri sloja:

• Episklera – spoljašnji, tanak sloj vezivnog tkiva koji prekriva beonjaču.
• Stroma – najdeblji sloj, građen od fibroblasta i brojnih kolagenih vlakana koja beonjači daju čvrstinu.
• Lamina fusca – prelazni unutrašnji sloj između beonjače i dubljih struktura oka, uključujući sudovnjaču i cilijarno telo.
• Endotel – najdublji sloj beonjače.

Stanja i bolesti beonjače

Promene na beonjači mogu dovesti do crvenila, lokalizovanih promena boje ili promene boje većeg dela njenog vidljivog područja. Neke promene su prolazne i bezazlene, dok druge mogu biti povezane sa zapaljenjem ili sistemskim oboljenjima.

• Episkleritis (Episcleritis) – zapaljenje površinskog sloja beonjače koje najčešće izaziva lokalizovano crvenilo oka i blagu nelagodnost.
• Skleritis (Scleritis) – dublje i ozbiljnije zapaljenje beonjače koje može biti praćeno izraženim bolom, crvenilom i osetljivošću oka.
• Žutica (Icterus) – stanje kod kojeg beonjača može dobiti žućkastu boju usled povećane koncentracije bilirubina u krvi.
• Marfanov sindrom – nasledni poremećaj vezivnog tkiva koji može biti povezan sa različitim promenama na oku i njegovim potpornim strukturama.